Rolniczy Handel Detaliczny

Najnowszą i stosunkowo prostą do uruchomienia działalnością jest właśnie #RHD. Zapoznaj się z najważniejszymi informacjami w tym zakresie.

#Rolniczy Handel Detaliczny (dalej RHD): jest rozwiązaniem najprostszym dla producenta, który chciałby sprzedawać produkty przetworzone/ wyroby jak np. sałatki z własnej marchewki, chleb, pieczone kurczaki z rożna z własnego chowu, czy też np. dżemy lub sery oparte o własne surowce. Dlatego rolnicy powinni poważnie zastanowić się nad rozszerzeniem swej działalności o RHD. Przy RHD najczęściej będzie wykorzystywana własna kuchnia (chociaż można – a w niektórych przypadkach nawet trzeba – mieć specjalnie w tym celu wydzielone pomieszczenia). Producent zobowiązany jest do przestrzegania podstawowych wymogów higienicznych (przykład sposobu zapewnienia odpowiednich warunków higienicznych można znaleźć w ustępie poświęconym #agroturystyce [link do odpowiedniej zakładki]).

Zarejestrowanie działalności - higiena produkcji

Załatwienie sprawy wymaga zarejestrowania działalności we właściwym miejscowo powiatowym inspektoracie sanitarno-epidemiologicznym (przy produktach pochodzenia roślinnego – jak np. pomidory w zalewie, kompot jabłkowy, siekana marchewka) lub w powiatowym inspektoracie weterynarii (przy produktach takich jak jajecznica, miód z orzechami, twarożek i wszelkie produkty i dania mieszane – typu obiad z kotletem (tudzież obydwu!). W RHD mamy do czynienia z pewnym wyjątkiem, gdyż co do zasady gastronomia podlega pod Sanepid (ale w RHD gastronomia „mieszana” podlega pod weterynarię). Organy urzędowej kontroli żywności, w ramach sprawowanego nadzoru mogą przeprowadzać kontrole przestrzegania zasad higieny oraz pobierać próbki żywności do badań laboratoryjnych.

Limity sprzedaży i ograniczenia

Prowadzenie RHD jest ograniczone pod względem ilościowym [zapoznaj się z rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w tej sprawie - link do serwisu zewnętrznego]. Ponadto istnieje ograniczenie zasięgu dostaw do sklepów, restauracji, stołówek itp. Obszar ten obejmuje województwo, w którym ma miejsce prowadzenia produkcji żywności w ramach rolniczego handlu detalicznego oraz powiaty lub miasta stanowiące siedzibę wojewody lub sejmiku województwa, sąsiadujące z tym województwem.

Rejestrowanie sprzedaży

RHD wymaga prowadzenia wewnętrznego rejestru sprzedaży (odrębnie na każdy rok), który zawiera co najmniej:

- numer kolejnego wpisu,
- datę uzyskania przychodu,
- kwotę przychodu,
- przychód narastająco od początku roku,
- ilość i rodzaj przetworzonych produktów.

Dzienne przychody są ewidencjonowane w dniu sprzedaży.

Warto zauważyć, że rolnik również w przypadku RHD nie ma obowiązku dokumentowania sprzedaży dla konsumenta końcowego (tzn. wydawać mu paragonu, faktury itp.).

O dokumentowaniu (fakturowaniu) sprzedaży w ramach RHD piszemy również tutaj [link do odpowiedniej zakładki]

Niezależnie od powyższego, producenci, którzy dostarczają produkty do handlu detalicznego (np. do sklepów, restauracji) muszą mieć możliwość zidentyfikowania określonej partii produktu, co niesie ze sobą określone wymogi dokumentacyjne przeczytaj o wymogach identyfikowalności produktu [link do odpowiedniej zakładki].

Opodatkowanie i warunki formalne

Żywność musi pochodzić w całości lub części z własnej uprawy, hodowli lub chowu. Jeśli dysponujemy np. własnym miodem, to możemy dokupić orzechy - ale własnego surowca musi być min. 50%. Możliwość dokupienia surowca nie dotyczy sytuacji, gdy zabraknie nam własnego, czyli dokupienie 49% procent miodu od "sąsiada" i dolanie go do własnego nie wchodzi w rachubę. Poza pewnymi wyjątkami nie możemy nikogo zatrudniać do produkcji RHD (możliwe jest np. zawiezienie własnych owoców do wytłoczenia, czy też mąki do przemiału). Nie ma przeszkód do zatrudnienia pomocy przy pracach - np. przy zbiorze jabłek. Produkcja i zbywanie żywności w ramach rolniczego handlu detalicznego nie mogą być, co do zasady, dokonywane z udziałem pośrednika (istnieją wyjątki od tej zasady).

Rolnicy prowadząc RHD w wymiarze do 40 tys. zł przychodu rocznie są zwolnieni z podatku dochodowego od osób fizycznych. Po przekroczeniu tej kwoty mogą skorzystać z uproszczonej formy rozliczenia podatku w wymiarze 2% od przychodu (przy kwocie powyżej 40 tys. zł przychodu).

Większość zawiłości RHD wynika z przepisów podatkowych, dlatego też po dodatkowe informacje odsyłamy tutaj [link do odpowiedniej zakładki]

Oznaczenie miejsca sprzedaży

W przypadku zbywania żywności konsumentowi finalnemu przez podmiot prowadzący RHD istnieje nakaz oznakowania miejsca sprzedaży.

Dodatkowe informacje

Więcej informacji o RHD [link do serwisu zewnętrznego] (na stronach Głównego Inspektoratu Weterynarii).

Zachęcamy też do odwiedzenia strony Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi, gdzie można znaleźć wiele istotnych informacji o RHD [link do serwisu zewnętrznego], w tym zwłaszcza polecamy do przeczytania listę pytań i odpowiedzi.

Warto zapoznać się również z opracowaniem Centrum Doradztwa Rolniczego w Brwinowie [otwiera opracowanie pdf na stronie zewnętrznej] (uwaga – opracowanie uwzględnia stan prawny sprzed 1.01.2019, co ma znaczenie np. w kontekście kwoty zwolnionej z opodatkowania, możliwości sprzedaży m. in. do stołówek, restauracji itp., oraz wprowadzonych ograniczonych form pośrednictwa).

Komentarz odnośnie warunków produkcji

Należy pamiętać też pamiętać, że z RHD najbardziej skorzystają producenci żywności tzw. niskiego ryzyka (czyli np. wyrobów takich jak makarony, kasze - w tym również wyrobów pasteryzowanych, pieczonych, gdzie temperatura zapewnia właściwą sterylizację). W niektórych przypadkach (np. w przypadku serów, wędlin) należy też zapewnić zaawansowany system nadzoru właścicielskiego, który uwzględnia okresowe (i dość kosztowne) badania laboratoryjne finansowane przez producenta. Więcej informacji w tym temacie daje wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie1.

Jasno wynika z niego, że:

1) właściciele RHD, jak wszyscy producenci, są zobowiązani do zapewnienia tego, aby produkowane przez nich środki spożywcze były zgodne z odpowiednimi kryteriami mikrobiologicznymi. W konsekwencji podmioty te - w ramach kontroli właścicielskiej - obowiązane są prowadzić badania w celu stwierdzenia zgodności z kryteriami mikrobiologicznymi w ciągu całego okresu przydatności do spożycia,

2) w gospodarstwach prowadzących RHD powinny zostać spełnione wymagania, o których mowa w przepisach rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 852/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie higieny środków spożywczych,

3) w celu zapewnienia potencjalnym konsumentom zakupu bezpiecznego środka spożywczego należy opracować i wdrożyć procedury, oparte na zasadach HACCP. Oznacza to potrzebę zabezpieczenia pomieszczeń przed szkodnikami, zapewnienia odpowiedniej temperatury podczas rozbioru mięsa, zapewnienia celowych preparatów do mycia i dezynfekcji pomieszczeń i sprzętu, zapewnienia odpowiednich warunków do przechowywania ubocznych produktów pochodzenia zwierzęcego, a zwłaszcza prowadzenia badań wyrobu gotowego.

----------

[1] II SA/Lu 792/17, Obowiązki właścicieli prowadzących działalność w zakresie Rolniczego Handlu Detalicznego [pobierz plik pdf 228 KB].